• IOS Image Rotator
  • IOS Image Rotator
Strona główna O Nas SZKOLENIA Statut Porady Firmy wspierające Deklaracja członkowska Raporty Egzaminy Galeria Władze OSP Kronika OSP Rzeczoznawcy Poradnik inwestora Dokumentacja prac Wieści z Izby Kontakt Partner medialny




Nie masz jeszcze konta? Załóż konto

Jesteśmy zrzeszeni:

Co preferujesz na swojej podłodze?

Wyniki

Właściwości akustyczne drewna

Chciałbym Państwa trochę oderwać od spraw parkieciarskich. Macie już pewnie dość czytania na okrągło o właściwościach podłóg drewnianych i o problemach związanych z ich montażem i użytkowaniem. Spróbuję zmienić tą monotonię i opisać pokrótce budowę skrzypiec, a przy okazji przemycić trochę informacji o właściwościach drewna. Co prawda produkcja instrumentów muzycznych nie jest wiodącą gałęzią stolarstwa, ale warto przynajmniej, jako ciekawostkę, zapoznać się z tym tematem.

Drewno jest specyficznym materiałem, który może tak przewodzić dźwięk, wzmacniać go, jak i go tłumić. Najczęściej jako drewno rezonansowe stosowane jest drewno świerka, jodły, jaworu i klonu. W wyższych partiach gór występuje szczególnie cenna odmiana świerka, zwana świerkiem leszczynowym. Charakterystyczną cechą drewna świerka leszczynowego jest mocno falisto-słoisty przekrój poprzeczny. W specyficznych warunkach elementy drewniane potrafią wzmocnić dźwięk bez jego poważnej zmiany, co nazywane jest rezonansem. Drewno należy do substancji, które mają rezonans wymuszony, czyli przystosowany do wzmacniania każdej aktualnej fali dźwiękowej, wydobywającej się ze strun instrumentu. Co ciekawe, drewno potrafi nie tylko wzmocnić pojedynczy rejon dźwięku, ale także przy okazji wzmocnić tony składowe niższych dźwięków. Zjawisko to nazywamy formantem.



Doskonałym przykładem zastosowania drewna do budowy instrumentów muzycznych może być opis budowy i działania pudła rezonansowego skrzypiec, oczywiście z punktu widzenia stolarza. Skrzypce posiadają skrzynię rezonansową, zbudowaną z dwóch płyt połączonych ze sobą boczkami. Płyta wierzchnia zwykle wykonywana jest z prostosłoistego, jednolitego kawałka drewna świerka lub jodły. Drewno jest suszone delikatnie w celu zminimalizowania wystąpienia pęknięć desorpcyjnych. Płyta ma charakterystyczny, znany wszystkim, kształt skrzypiec oraz jest lekko wypukła na zewnątrz. W płycie wykonane są dwa efowate otwory rezonansowe. Zwykle grubość płyty w środku wynosi 4-6mm, a na brzegach 2,5-4mm.

Od spodu, wzdłuż środka płyty, przyklejona jest listewka wzmacniająca o grubości około 1 cm, nazywana też sprężyną. Listewka wzmacniająca przenosi cześć obciążeń wywołanych napięciem strun, a są to nie małe siły, oscylujące w okolicy 200 N. Na zewnętrznej stronie płyty wierzchniej wykonuje się intarsję lub inkrustację w formie motywu żyłki obiegającego całą płytę dookoła. Żyłka zwykle biegnie w odległości 3-4 mm od krawędzi płyty. Oprócz walorów estetycznych, ma za zadanie wzmocnić płytę i zapobiegać jej pękaniu. Płyta spodnia nazywana dnem, wykonywana jest zwykle z drewna jaworu lub klonu. W tym przypadku dozwolone jest klejenia elementu na szerokość z dwóch symetrycznych kawałków. Grubość płyty dolnej waha się od 5-8 mm na środku do 2 mm na krawędziach. Płyta dolna nie posiada otworów. Obie płyty połączone są ze sobą krzywoliniowym boczkiem, którego grubość to 1,5-2 mm. Wysokość boczków to około 27-30 mm. Za cienkie? Macie Państwo rację. Dlatego od środka pudła skrzypiec do boczków doklejone są klocki z lipowego drewna. Sześć klocków rozmieszczonych jest symetrycznie we wrażliwych mechanicznie miejscach. Dodatkowo, pomiędzy klockami przykleja się do boczków cienkie listewki zwane żebrami.

Pomiędzy otworami rezonansowymi znajduje się podstawek, który podpiera struny. Pod podstawkiem, przy jego prawym końcu, pomiędzy płytą wierzchnią a dnem, wciskany jest świerkowy kołek zwany duszą. Kołek ten wciskany jest bez kleju. Jego długość zapewnia ciągle napięcie obu płyt. Od ustawienia i długości duszy zależ brzmienie instrumentu. Pudło rezonansowe skrzypiec ma swoja własna częstotliwość drgań w okolicy 230-290Hz. Odpowiada to mniej więcej dźwiękom od b do d1. W czasie gry, pudło wzmacnia dźwięk. Dla skrzypiec klasy mistrzowskiej, formant główny wynosi nawet 3500Hz. Przyzwoite skrzypce, wykonywane współcześnie osiągają formant na poziomie do 3000Hz. Dla porównania, standardowe skrzypce, produkowane w fabrykach instrumentów muzycznych osiągają zaledwie 2500 Hz. Różnica jest bardzo wyraźna. Czy tylko drewno wpływa na jakość instrumentu? Niestety nie. Duży wpływ na właściwości akustyczne pudła rezonansowego ma klej użyty do klejenia drewna oraz rodzaj materiału wykończeniowego. W lutnictwie materiały wykończeniowe nazywane są lakami. Najsłynniejszy z nich to lak kremoński, o cudownej klarowności, twardości i niepowtarzalnej barwie. W chwili obecnej stosuje się dwa rodzaje laków lutniczych. Laki olejne wolnoschnące oraz szybkoschnące laki spirytusowe. Drewno nie tylko potrafi wzmacniać fale dźwiękowe, ale potrafi też je tłumić. Wskutek tarcia wewnętrznego, drewno tłumi dźwięki (tłumienie wewnętrzne), co wyraża wartość około 0,05-0,03 dB/m. Dla porównania zdolność tłumienia żelaza to 0,04- 0,01 dB/m. Drewno tłumi dźwięki nie tylko poprzez tarcie wewnętrzne, ale także przez promieniowanie. Polega to na tym, że fala dźwiękowa uderzając w powierzchnię drewna wzbudza w niej drgania własne, które tłumią uderzającą falę. Drewno ma wysoki wskaźnik tłumienia poprzez promieniowanie a bardzo niski współczynnik tłumienia przez tarcie. Dlatego drewno tak dobrze nadaje się na instrumenty muzyczne.

Tekst na podstawie informacji zawartych w książce
„Drewno. Właściwości i zastosowanie”.

Karol Kopeć

Tekst pochodzi z pisma Profesjonalny Parkiet nr 1/87/2017  
Foto : By Just plain Bill - Praca własna, Domena publiczna,  wikimedia.org



REDIX
ATLAS
Loba-Wakol
DĄBEX
TROTEC
Arbotec
Bostik


Baza dyplomowanych parkieciarzy

Baza dyplomowanych parkieciarzy


GIEŁDA OGŁOSZEŃ PARKIECIARSKICH
 



Ogólnopolskie Stowarzyszenie Parkieciarzy
ul. Goławicka 1/31
03-550 Warszawa
tel. (22) 409-07-02

biuro@parkieciarzeosp.com.pl

Statut Porady Egzaminy Galeria Władze OSP Kronika OSP Rzeczoznawcy
Copyright by Ogolnopolskie Stowarzyszyszenie Parkieciarzy 2010. Wszystkie prawa zastrzezone.